Чӑваш халӑх ҫыравҫи Юхма Мишши 90 ҫул тултарнӑ. Михаил Николаевич паянхи кун та литература анине сухалать.
Юхма Мишши Патӑрьел округӗнчи Сӑкӑт ялӗнче ҫуралса ӳснӗ. Пултарулӑхра вӑл 1950-мӗш ҫулсенче тӑрӑшма тытӑннӑ. Малтанах унӑн статйисем районти «Авангард» хаҫатра пичетленнӗ.
Юхма Мишшин хайлавӗсесне 100 ытла чӗлхене куҫарнӑ, вӗсене Ази, Европа тата Африка ҫӗршывӗсенчи учебниксене кӗртнӗ. Унӑн сӑввисемпе юрӑсем хайланӑ.
Чӑваш халӑх ҫыравҫине юбилей ячӗпе ЧР Элтеперӗ Олег Николаев та саламланӑ. «Унӑн ҫитӗнӗвӗсем – тӑван ҫӗре чунран юратни. Михаил Николаевич чӗлхене, йӑла-йӗркене упрас, халӑхсен хушшинчи туслӑха ҫирӗплетес тесе нумай ӗҫ тунӑ. Паянхи кун та вӑл хӑйӗн тавра пултаруллӑ ҫынсене чӑмӑртать», — ҫапла палӑртнӑ Олег Алексеевич.
Юлашки талӑкра Чӑваш Енре ейӳ тӗлӗшпе лару-тӑру лайӑхланнӑ. Патӑрьел, Канаш тата Ҫӗрпӳ округӗсенче ейӳ шывӗ чакнине палӑртнӑ, 32 кил хуҫалӑхӗнчен шыв кайнӑ.
Ҫапах лару-тӑру ҫивӗч: Комсомольскинчи, Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Шуршӑл ялӗнчи, Пӑрачкав округӗнчи Кожевенное ялӗнчи 18 кил хуҫалӑхне ейӳ шывӗ илме пултарас хӑрушлӑх пур.
Республикӑн кӑнтӑр енче те лару-тӑру йӑлтах лайӑхланман: Сӑр шывӗ ҫыранран тухнӑ. Улатӑр хули патӗнче вӑл кӗҫӗр 20 сантиметр хӑпарнӑ. Ҫапах хӑрушлӑх кӑларса тӑратакан кӑтарту мар ку.
Мӑн Ҫавал шывӗ вара чакма тытӑннӑ: пӗр талӑкра унӑн шывӗ 4 сантиметр аннӑ.
Сайтра Шупашкарта пурӑнакан Идрис Мингазов 100 ҫул тултарни пирки тин кӑна пӗлтернӗччӗ. Республикӑри тепӗр ҫын паян пӗр ӗмӗре парӑнтарнине паллӑ тунӑ.
Вӑл — Минигель Якупова. Минигель Абдулкадировна Патӑрьел округӗнчи Тутар Сӑкӑчӗ ялӗнче пурӑнать. Пурнӑҫӗ ҫӑмӑл килмен – ачалӑх ҫулӗсем Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫипе пӗр килнӗ. 14 ҫулта чухне унӑн окоп чавма тивнӗ. Кайран вӑрман каснӑ ҫӗрте ӗҫленӗ. Йывӑрлӑхсем ӑна хуҫман. Пачах тепӗр май, кӑмӑлне ҫирӗплетнӗ.
Качча кайсан вӑл мӑшӑрӗпе 5 ача ҫуратса ӳстернӗ. Халӗ Минигель Абдулкадировна пысӑк ҫемйипе савӑнать: унӑн 12 мӑнук, 24 кӗҫӗн мӑнук, вӗсен 4 ачи. Паянхи кун кинемей кӗҫӗн ывӑлӗн ҫемйипе пурӑнать.
Чӑваш Енре ейӳ сарӑлсах пырать. Юлашки талӑкра Мӑн Ҫавал юханшывӗ Ҫӗрпӳ округӗнчи Туҫи ялӗ патӗнче ҫур метр ытла хӑпарнӑ, 817 сантиметр ҫӳллӗшне ҫитнӗ. Ку – хӑрушлӑх кӑларса тӑратакан кӑтарту. Мӑн Ҫавал шывӗ Тихвин мӑнастирӗ патӗнче федераци ҫулӗ патне пынӑ.
Ҫавӑн пекех Ҫӗрпӳ округӗнче «Звездный» ача-пӑча лагерӗн пӗр пайне шыв кӗнӗ. Кайрикас тата Ҫӗнӗ Сала ялӗсенчи виҫӗ хушма хуҫалӑха ейӳ шывӗ ҫитнӗ.
Пӑрачкав округӗнче те лару-тӑру ҫивӗч. Кудеиха ялӗ патӗнче Киря юханшывӗ ҫыранран тухса асфальт ҫул ҫине ҫитнӗ. Ку ҫул – Кудеиха, Кожевенное, Сиява тата Гарт ялӗсене илсе ҫитерекен пӗртен-пӗр ҫул.
Ака уйӑхӗн 7-мӗшӗ тӗлне республикӑра ейӳрен пӗтӗмпе 59 ҫурт шар курнӑ. Патӑрьел, Канаш, Красноармейски тата Комсомольски округӗсенче те ейӳ сарӑлнӑ тӗслӗхсем пулнӑ.
Ейӳ сарӑлса пырать: паянхи кун тӗлне Чӑваш Енре унран 34 ҫурт шар курнӑ.
Патӑрьел, Комсомольски, Канаш округӗсенчи 6 ялти 34 ҫурт патне ейӳ шывӗ килнӗ: Патӑрьел, Комсомольски, Кивӗ Ахрӳрт, Анат Туҫа, Тутар Тимеш, Ҫӗнӗ Пинер. Кил хуҫалӑхӗсен картишӗнче шыв ҫӳллӗшӗ 10-15 сантиметр таран хӑпарнӑ. Ҫак ҫуртсенче пурӑнакансем шар курман. Ҫапах лару-тӑру япӑхланас тӑк 400 ҫын вырнаҫмалӑх вӑхӑтлӑх пункт йӗркеленӗ – вӑл хатӗр.
Ҫӗрпӳ округӗнче Мӑн Ҫавал ҫыранран тухнӑ. Шыв ҫул патне ҫитнӗ. Красноармейски округӗнче вара «Вӑрнар – Упи – Красноармейски» ҫул патӗнче ейӳ сарӑлнӑ. Хӑш-пӗр вырӑнта ҫул шыв айне пулнӑ. Лару-тӑру япӑхлансан ҫул-йӗр ӗҫченӗсем ҫул хӗррине тата откосӗсене хӑйӑр тата тӑпра сапӗҫ – ку шыва тытса тӑма пулӑшӗ.
Патӑрьел округӗнче Пӑла шывӗ ҫыранран тухнипе икӗ ял шар курнӑ. Пӗтӗмпе 9 кил хуҫалӑхне сиен кӳнӗ.
Патӑрьел салинчи – ултӑ, Кивӗ Ахпӳрт ялӗнчи виҫӗ ҫурт патне шыв пынӑ. Хальхи вӑхӑтра виҫӗ ҫынран тӑракан ҫемье (пӗри ача) тӑванӗсем патне вӑхӑтлӑха пурӑнма куҫнӑ. Ыттисен хальлӗхе килтен каймалли пысӑк сӑлтав ҫук. Ҫапах ҫынсене йышӑнмалли вӑхӑтлӑх пункт хатӗрленӗ.
Сӑмах май, пуш уйӑхӗн 28-мӗшӗнчен Патӑрьел округӗнче ейӳпе кӗрешме хатӗр режим вӑйра. Ейӳпе кӗрешекен комисси тата ҫул-йӗр службисем лару-тӑрӑва талӑкӗпех сӑнаса тӑраҫҫӗ.
Чӑваш патшалӑх культурӑпа ӳнер институтӗнче шкул театрӗсен «Асам» фестивалӗ уҫӑлнӑ. Кӑҫалхипе тӑваттӑмӗш хут иртекен мероприятие ҫамрӑк артистсем, педагогсем тата сумлӑ хӑнасем хутшӑннӑ.
Ҫав шутра Раҫҫей Патшалӑх Думин депутачӗ Алла Салаева, Чӑваш Енӗн культура министрӗ Светлана Каликова, республикӑн вӗрентӳ министрӗ Дмитрий Захаров, Чӑваш Енри Хӗрарӑмсен канашӗн ертӳҫи Наталья Николаева пулнӑ.
Фестиваль Патӑрьел районӗнчи Первомайскинчи шкулти театр лартнӑ «Василий Теркин» постановкӑпа уҫӑлнӑ.
Сӑмах май каласан, виҫӗ ҫулта фестивале 14 пине яхӑн ача хутшӑннӑ, вӗсем сцена ҫинче хӑйсене тытма пултарнине, хӑйсене шанса панӑ сӑнара артист пек ӗнентерӳллӗ калӑплама пултарнине кӑтартса панӑ.
Патӑрьел районӗнчи Кӗҫӗн Шӑнкӑртам ялӗнче ҫуралса ӳснӗ Хайрикемель Салихова 101 ҫул тултарнӑ.
Хайрикемель Фасхетдиновна ҫак ялтах пурӑнать. Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче вӑл Улатӑр ҫывӑхӗнче окоп чавнӑ, вӑрман хатӗрленӗ, ҫулсем тунӑ ҫӗрте ӗҫленӗ. Унтан киле икӗ ҫултан тин таврӑннӑ, кайран качча кайнӑ. Вӑл тивӗҫлӗ канӑва тухичченех «Гвардеец» колхозра ӗҫленӗ. Мӑшӑрӗпе 2 хӗр ҫуратса ӳстернӗ.
Хайрикемель Фасхетдиновна ҫамрӑк чухне тӗрлеме, ҫыхма юратнӑ. Вӑл ҫыхнӑ япалсене кӳршӗ ял хӗрӗсем те тӑхӑнса ҫӳренӗ.
Кинемей вӑрӑм пурнӑҫ вӑрттӑнлӑхӗпе пайланнӑ: ҫывӑх ҫынсене юратмалла, кашни куншӑн савӑнмалла.
К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗ куракансене Александр Кураковӑн юбилей каҫне йыхравлать. Кун пирки учреждени халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче хыпарланӑ. Артист хӑйӗн ҫавра ҫулне Геннадий Терентьев пьесипе лартнӑ «Ҫимӗк каҫӗ» спектакльпе ака уйӑхӗн 16-мӗшӗнче паллӑ тӑвӗ.
Александр Николаевич 1961 ҫулхи ака уйӑхӗн 13-мӗшӗнче Патӑрьел районӗнчи Сӑкӑт ялӗнче ҫуралнӑ. Вӑл Мускаври М.С. Щепкин ячӗллӗ аслӑ театр училищинчен (институтӗнчен) 1983 ҫулта вӗренсе тухнӑ. Вӑл вӗреннӗ чӑваш студине Чӑваш Республикин искусствӑсен тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, В.К. Смирнов профессор ертсе пынӑ.
Театр училищинчен вӗренсе тухнӑранпах Александр Кураков Чӑваш патшалах академи драма театрӗнче ӗҫлет.
Канаш округӗнчи Вӑтакас Татмӑш ялӗнчи культура ҫуртӗнче хӑйне евӗр социокультура проекчӗ «Туслӑх кӗперӗ» старт илнӗ. Виҫӗ Татмӑшра пурӑнакансем ялсене пӗрлештерме шухӑшланӑ. Татмӑш ялӗсем Элӗк, Канаш тата Патӑрьел округӗсенче пур.
Хӑнасене чӑваш йӑли-йӗркипе – ҫӑкӑр-тӑварпа тата юрӑ-ташӑпа – кӗтсе илнӗ. Фойере ал ӗҫӗсен ӑстисен куравне йӗркеленӗ.
Малтан сцена ҫине хӑнасене йышӑннӑ Татмӑшсем, «Татмӑш ен» фольклор ансамлӗ, тухнӑ. Истори ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ Людмила Пантелеймонова Чӑваш Енре Татмӑш ялӗсем мӗнле пулса кайни пирки каласа кӑтартнӑ.
Хӑнасем пурте пӗрле «Тӑвансем, пӗрле юрлар-ха» юрра шӑрантарнӑ. Юлашкинчен пухӑннисене пурне те шӳрпепе хӑналанӑ.
+20.3 °C